SpeedHuntersOnline

น้ำมันเบรกในรถที่ใช้เบรกหนัก ทำไมเสื่อมและอาการไหนบอกว่าต้องเปลี่ยน

น้ำมันเบรกในรถที่ใช้เบรกหนัก ทำไมเสื่อมและอาการไหนบอกว่าต้องเปลี่ยน
ที่มา: Wikimedia Commons

หลังลงเขามายาวหลายกิโลเมตร เท้าขวาเหยียบแป้นเบรกเหมือนทุกครั้ง แต่คราวนี้แป้นยุบลึกลงไปกว่าที่เคยรู้สึก รถยังชะลอได้ ทว่าต้องกดลึกขึ้นอีกนิดกว่าจะได้แรงเบรกเท่าเดิม ความรู้สึกเล็กๆ ที่ฝ่าเท้าแบบนี้คือสิ่งที่น้ำมันเบรกกำลังบอก

ก่อนจะไปถึงอาการ ลองเข้าใจก่อนว่าของเหลวในระบบเบรกทำงานอย่างไร และทำไมมันถึงเสื่อมได้แม้จะอยู่ในระบบที่ปิดเกือบสนิท

น้ำมันเบรกดูดความชื้นอยู่ตลอด

น้ำมันเบรกส่วนใหญ่ที่ใช้ในรถทั่วไปมีคุณสมบัติดูดความชื้นจากอากาศ ความชื้นเข้าไปได้ทีละน้อยผ่านฝากระปุก ท่อยาง และซีลต่างๆ ตลอดอายุการใช้งาน ข้อดีคือน้ำที่เข้าไปจะกระจายตัวในเนื้อน้ำมันแทนที่จะรวมเป็นหยดจนเกิดสนิมในจุดเดียว แต่ข้อเสียคือยิ่งน้ำมันอมความชื้นมากเท่าไร จุดเดือดของมันก็ยิ่งต่ำลง

สีของน้ำมันในกระปุกพอบอกได้คร่าวๆ ว่าเก่าหรือใหม่ น้ำมันที่ใช้มานานมักมีสีเข้มขึ้น แต่สีไม่ได้บอกปริมาณความชื้นได้แม่นยำ ร้านที่มีเครื่องมือวัดจะตรวจได้ชัดกว่าการมองด้วยตา

เมื่อน้ำมันเบรกเดือด

ทุกครั้งที่เบรก พลังงานจากการเคลื่อนที่ของรถจะกลายเป็นความร้อนที่จานและผ้าเบรก ความร้อนบางส่วนถ่ายเข้าสู่คาลิปเปอร์และน้ำมันที่อยู่ข้างใน ถ้าเบรกต่อเนื่องนานๆ อย่างการลงเขายาวหรือการขับในสนาม น้ำมันที่จุดเดือดต่ำลงแล้วอาจเดือดจนเกิดฟองไอขึ้นในระบบ

ปัญหาคือของเหลวแทบอัดตัวไม่ได้ แต่ฟองไออัดตัวได้ง่ายมาก แรงที่เท้ากดลงไปจึงถูกใช้ไปกับการบีบฟองแทนที่จะส่งไปถึงผ้าเบรก ผลที่รู้สึกได้คือแป้นนิ่มและจมลึก ในกรณีหนักแรงเบรกอาจหายไปเกือบหมดในจังหวะที่ต้องใช้ที่สุด

อาการที่แป้นเบรกบอก

สัญญาณที่ควรสังเกตมีหลายแบบ เช่น แป้นเบรกนิ่มหรือยุบลึกกว่าปกติ ต้องย้ำเบรกสองสามครั้งแป้นถึงจะแข็งขึ้น แป้นค่อยๆ จมลงเมื่อเหยียบค้างไว้ตอนรถหยุดนิ่ง หรือไฟเตือนระบบเบรกบนหน้าปัดติดขึ้นมา

ระดับน้ำมันในกระปุกที่ลดลงเรื่อยๆ ก็เป็นสัญญาณสำคัญ เพราะอาจหมายถึงผ้าเบรกสึกมาก หรือมีจุดรั่วในระบบ ทั้งสองอย่างต้องให้ร้านตรวจโดยเร็ว อย่าเติมน้ำมันเพิ่มแล้วขับต่อโดยไม่หาสาเหตุ และไม่ควรเติมน้ำมันเบรกต่างชนิดผสมกันโดยไม่ดูสเปกที่ผู้ผลิตรถกำหนด

ใครควรดูแลถี่กว่าคนอื่น

รถที่ใช้เบรกหนักกว่าการขับในเมืองปกติ คือกลุ่มที่น้ำมันเบรกเสื่อมเร็วที่สุด เช่น คนที่ขับขึ้นลงเขาเป็นประจำ รถที่บรรทุกหรือลากจูงบ่อย และรถที่ลงสนามแข่งที่จัดอย่างเป็นทางการ รถที่อัปเกรดระบบเบรกแล้วก็ควรเลือกน้ำมันให้เข้ากับชุดเบรกใหม่ด้วย ดูแนวทางเพิ่มเติมเรื่องการเลือกชุดเบรกและผ้าเบรกสำหรับรถแต่ง

สำหรับสายสนาม การเปลี่ยนน้ำมันเบรกควรอยู่ในแผนเตรียมรถตั้งแต่เนิ่นๆ ไม่ใช่ทำคืนก่อนวันลงสนาม ลองวางลำดับงานตามตารางเตรียมรถก่อนวันแทร็กเดย์แบบแบ่งเป็นช่วง และอย่าลืมว่าเครื่องที่ทำงานหนักในวันเดียวกันก็ต้องการระบบหม้อน้ำและพัดลมที่พร้อมรับความร้อนไม่ต่างกัน ส่วนรอบการเปลี่ยนตามระยะทางหรือเวลา ให้ยึดตามคู่มือรถเป็นหลัก แล้วปรับให้ถี่ขึ้นตามลักษณะการใช้งาน

งานเปลี่ยนน้ำมันและไล่ลมเบรกดูเหมือนง่าย แต่ถ้าทำไม่ครบขั้นตอนอาจเหลือฟองอากาศในระบบโดยไม่รู้ตัว แทนที่จะเสียทั้งวันหยุดนั่งไล่ลมเองแบบไม่มั่นใจ การนัดร้านไว้แล้วใช้เวลาที่เหลือให้เป็นเสาร์อาทิตย์ที่ได้พักผ่อนเต็มที่จริงๆ อาจคุ้มกว่าในหลายแง่

ให้ร้านที่มีเครื่องมือเป็นผู้ไล่ลมเบรก และถ้าแป้นเบรกจมจนเกือบติดพื้นหรือเบรกแล้วรถไม่ชะลอตามปกติ ให้จอดในที่ปลอดภัยแล้วเรียกรถยกทันที ห้ามฝืนขับต่อแม้จะเหลือระยะทางเพียงไม่ไกล